Ερώτηση του Καθηγητή Μιχάλη Χουρδάκη για την αντιπυρική θωράκιση της Θεσσαλονίκης: «Η πρόληψη κρίνεται πριν από τη φωτιά»

Ερώτηση του Καθηγητή

Την ανάγκη πλήρους αποτύπωσης του προληπτικού σχεδιασμού, της υλοποίησης των αντιπυρικών έργων και της ετοιμότητας των αρμόδιων υπηρεσιών στην Περιφερειακή Ενότητα Θεσσαλονίκης αναδεικνύει με Ερώτηση και Αίτηση Κατάθεσης Εγγράφων προς τους συναρμόδιους Υπουργούς ο Βουλευτής Α΄ Θεσσαλονίκης, Καθηγητής Μιχάλης Χουρδάκης.

Με αφορμή τη φονική πυρκαγιά της 30ής Ιουνίου στο Δερβένι, ζητούνται συγκεκριμένα στοιχεία για τα έργα πρόληψης που είχαν προγραμματιστεί, όσα υλοποιήθηκαν ή δεν ολοκληρώθηκαν, τη χρηματοδότησή τους, τον συντονισμό των αρμόδιων φορέων και τα άμεσα μέτρα που θα ληφθούν για την προστασία των πολιτών κατά την τρέχουσα αντιπυρική περίοδο.

Παράλληλα, με την Αίτηση Κατάθεσης Εγγράφων ζητούνται τα επιχειρησιακά σχέδια, τα πρακτικά των αρμόδιων συντονιστικών οργάνων, οι αποφάσεις χρηματοδότησης και τα στοιχεία που αποδεικνύουν την πραγματική υλοποίηση των έργων πρόληψης.

Ο Καθηγητής Μιχάλης Χουρδάκης δήλωσε:

«Η προστασία της ανθρώπινης ζωής δεν αρχίζει όταν ξεσπά μια πυρκαγιά. Αρχίζει πολύ νωρίτερα, με τον σωστό σχεδιασμό, την έγκαιρη υλοποίηση των έργων πρόληψης και τη λογοδοσία της Διοίκησης. Η πρόληψη είναι το μοναδικό στάδιο της αντιπυρικής πολιτικής όπου δεν υπάρχουν δικαιολογίες για την έλλειψη προετοιμασίας.»

ΕΡΩΤΗΣΗ ΚΑΙ ΑΙΤΗΣΗ ΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΕΓΓΡΑΦΩΝ

Κύριοι Υπουργοί, 

Η πρόσφατη πυρκαγιά στην περιοχή του Δερβενίου στις 30 Ιουνίου 2026, η οποία είχε ως τραγικό απολογισμό την απώλεια δύο ανθρώπινων ζωών, υπενθύμισε με τον πλέον οδυνηρό τρόπο ότι η Περιφερειακή Ενότητα Θεσσαλονίκης συγκαταλέγεται στις περιοχές της χώρας όπου η συνύπαρξη εκτεταμένων δασικών εκτάσεων, οικισμών, κρίσιμων υποδομών και βασικών οδικών αξόνων καθιστά την πρόληψη των δασικών πυρκαγιών ζήτημα ύψιστης σημασίας για την προστασία της ανθρώπινης ζωής, της περιουσίας και του φυσικού περιβάλλοντος.

Η τραγική αυτή εξέλιξη αναδεικνύει εκ νέου ότι η αποτελεσματικότητα της αντιπυρικής προστασίας δεν κρίνεται αποκλειστικά από την επιχειρησιακή αντιμετώπιση μιας πυρκαγιάς, αλλά πρωτίστως από τον βαθμό προετοιμασίας της Διοίκησης πριν από την εκδήλωσή της. Η πρόληψη αποτελεί το μοναδικό στάδιο της αντιπυρικής πολιτικής κατά το οποίο το κράτος διαθέτει τον απαιτούμενο χρόνο για να σχεδιάσει, να χρηματοδοτήσει, να συντονίσει και να ολοκληρώσει παρεμβάσεις που μειώνουν ουσιαστικά τον κίνδυνο εκδήλωσης και εξάπλωσης μιας πυρκαγιάς¹.

Η αποτελεσματικότητα της πρόληψης δεν αποτιμάται από τις εξαγγελίες ή τις προβλεπόμενες πιστώσεις, αλλά από την πραγματική υλοποίηση των έργων πριν από την έναρξη της αντιπυρικής περιόδου, τη διαρκή συντήρησή τους και τον αποτελεσματικό συντονισμό όλων των εμπλεκόμενων υπηρεσιών.

Η κλιματική κρίση μεταβάλλει τα χαρακτηριστικά των δασικών πυρκαγιών, αυξάνοντας τη συχνότητα, την ένταση και την ταχύτητα εξάπλωσής τους. Υπό τα νέα αυτά δεδομένα, η αντιπυρική πολιτική δεν μπορεί να περιορίζεται στην καταστολή των πυρκαγιών, αλλά προϋποθέτει ολοκληρωμένο, διαρκή και μετρήσιμο σχεδιασμό πρόληψης, ο οποίος περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τη διαχείριση της καύσιμης ύλης, τη δημιουργία και συντήρηση αντιπυρικών ζωνών, τη συντήρηση του δασικού οδικού δικτύου, την προστασία των περιοχών διεπαφής δάσους–οικισμού και τη συνεχή αξιολόγηση της επικινδυνότητας των περιοχών υψηλού κινδύνου.

Η πρόληψη των δασικών πυρκαγιών αποτελεί πεδίο κατανεμημένων αρμοδιοτήτων μεταξύ του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας μέσω των Δασικών Υπηρεσιών, των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης, της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας και λοιπών εμπλεκόμενων φορέων. Για τον λόγο αυτό, η αποτελεσματικότητα του συνολικού συστήματος εξαρτάται από τον έγκαιρο σχεδιασμό, τη σαφή κατανομή αρμοδιοτήτων, την επαρκή χρηματοδότηση, την παρακολούθηση της υλοποίησης των έργων και τον ουσιαστικό συντονισμό μεταξύ των συναρμόδιων υπηρεσιών.

Η Περιφερειακή Ενότητα Θεσσαλονίκης περιλαμβάνει εκτεταμένες περιαστικές δασικές περιοχές και οικισμούς που γειτνιάζουν άμεσα με δασικά οικοσυστήματα, όπως ο Χορτιάτης, το Φίλυρο, το Ασβεστοχώρι, η Εξοχή, το Ρετζίκι, το Ωραιόκαστρο και πολλές ακόμη περιοχές, στις οποίες η συνεχής εφαρμογή προληπτικών μέτρων αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τη μείωση του κινδύνου εκδήλωσης και εξάπλωσης πυρκαγιών.

Η πρόσφατη πυρκαγιά καθιστά επιβεβλημένη την πλήρη αποτύπωση του βαθμού υλοποίησης των προβλεπόμενων έργων πρόληψης πριν από την έναρξη της αντιπυρικής περιόδου, της διοικητικής ετοιμότητας των αρμόδιων φορέων, της αποτελεσματικότητας του μεταξύ τους συντονισμού και των πρόσθετων παρεμβάσεων που απαιτούνται για την ουσιαστική θωράκιση της Περιφερειακής Ενότητας Θεσσαλονίκης.

Επειδή η προστασία της ανθρώπινης ζωής, του φυσικού περιβάλλοντος και των κρίσιμων υποδομών προϋποθέτει συνεχή επένδυση στην πρόληψη, πλήρη διαφάνεια ως προς τον σχεδιασμό, τη χρηματοδότηση και την υλοποίηση των σχετικών έργων, καθώς και σαφή λογοδοσία όλων των αρμόδιων φορέων,

ερωτώνται οι αρμόδιοι Υπουργοί:

1. Ποιος ήταν ο εγκεκριμένος επιχειρησιακός σχεδιασμός προληπτικής αντιπυρικής προστασίας για την Περιφερειακή Ενότητα Θεσσαλονίκης κατά την αντιπυρική περίοδο 2026, ποιες συγκεκριμένες δράσεις και έργα είχαν προγραμματισθεί ανά αρμόδιο φορέα, ποια από αυτά ολοκληρώθηκαν πριν από την έναρξη της αντιπυρικής περιόδου, ποια δεν ολοκληρώθηκαν ή παραμένουν σε εξέλιξη, για ποιους λόγους και ποιο είναι το επικαιροποιημένο χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσής τους;

2. Ποια χρηματοδότηση διατέθηκε κατά τα έτη 2024, 2025 και 2026 για έργα προληπτικής αντιπυρικής προστασίας στην Περιφερειακή Ενότητα Θεσσαλονίκης, με αναφορά ανά πρόγραμμα χρηματοδότησης, ανά φορέα υλοποίησης και ανά έργο, ποιο είναι το ποσοστό απορρόφησης των σχετικών πιστώσεων και ποιο φυσικό αντικείμενο έχει ολοκληρωθεί για κάθε παρέμβαση;

3. Με ποια μεθοδολογία αξιολογήθηκε ο κίνδυνος εκδήλωσης και εξάπλωσης δασικών πυρκαγιών στις περιαστικές δασικές περιοχές της Περιφερειακής Ενότητας Θεσσαλονίκης πριν από την έναρξη της αντιπυρικής περιόδου 2026, ποιες περιοχές χαρακτηρίστηκαν ως υψηλής προτεραιότητας, ποιες πρόσθετες δράσεις πρόληψης προβλέφθηκαν ειδικά για αυτές και ποιος φορέας ήταν υπεύθυνος για την παρακολούθηση της υλοποίησής τους;

4. Ποιες ενέργειες συντονισμού πραγματοποιήθηκαν πριν από την έναρξη της αντιπυρικής περιόδου 2026 μεταξύ των συναρμόδιων υπηρεσιών για την Περιφερειακή Ενότητα Θεσσαλονίκης, ιδίως στο πλαίσιο των αρμόδιων Συντονιστικών Οργάνων Πολιτικής Προστασίας, ποιες συγκεκριμένες αποφάσεις ελήφθησαν ως προς την πρόληψη, ποιο όργανο ήταν υπεύθυνο για την παρακολούθηση της υλοποίησής τους και ποιος είναι ο απολογισμός εφαρμογής των αποφάσεων αυτών; 

5. Ποιες πρόσθετες παρεμβάσεις προληπτικής αντιπυρικής προστασίας αποφασίστηκε να υλοποιηθούν μετά την πυρκαγιά της 30ής Ιουνίου 2026 στην περιοχή του Δερβενίου, ποιο είναι το χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσής τους, ποιος φορέας έχει την ευθύνη υλοποίησης κάθε παρέμβασης, ποια χρηματοδότηση έχει εξασφαλισθεί και ποια άμεσα μέτρα πρόκειται να εφαρμοστούν έως την ολοκλήρωση των έργων, ώστε να ενισχυθεί η προστασία των κατοίκων και των περιοχών υψηλού κινδύνου κατά τη διάρκεια της τρέχουσας αντιπυρικής περιόδου;

ΑΙΤΗΣΗ ΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΕΓΓΡΑΦΩΝ

Παρακαλούνται οι αρμόδιοι Υπουργοί να καταθέσουν στη Βουλή τα ακόλουθα έγγραφα:

1. Το ισχύον επιχειρησιακό σχέδιο πρόληψης δασικών πυρκαγιών για την Περιφερειακή Ενότητα Θεσσαλονίκης για την αντιπυρική περίοδο 2026, καθώς και κάθε μεταγενέστερη επικαιροποίησή του, συνοδευόμενο από τα εγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα υλοποίησης των προβλεπόμενων δράσεων. 

2. Αναλυτικό πίνακα όλων των έργων προληπτικής αντιπυρικής προστασίας που χρηματοδοτήθηκαν ή υλοποιήθηκαν κατά τα έτη 2024, 2025 και 2026 στην Περιφερειακή Ενότητα Θεσσαλονίκης, με αναφορά, για κάθε έργο, στον φορέα υλοποίησης, το αντικείμενο, τον προϋπολογισμό, την πηγή χρηματοδότησης, το στάδιο υλοποίησης και την ημερομηνία ολοκλήρωσης ή την προβλεπόμενη ημερομηνία περαίωσής του.

3. Τις αποφάσεις κατανομής χρηματοδότησης προς τις Δασικές Υπηρεσίες, την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας και τους Δήμους της Περιφερειακής Ενότητας Θεσσαλονίκης για δράσεις πρόληψης δασικών πυρκαγιών κατά τα έτη 2024, 2025 και 2026, καθώς και τα σχετικά στοιχεία εκτέλεσης των αντίστοιχων πιστώσεων.

4. Τα πρακτικά, τις αποφάσεις και τις εισηγήσεις των αρμόδιων Συντονιστικών Οργάνων Πολιτικής Προστασίας που αφορούν την προετοιμασία της αντιπυρικής περιόδου 2026 στην Περιφερειακή Ενότητα Θεσσαλονίκης, κατά το μέρος που αφορούν τον σχεδιασμό, τον συντονισμό και την υλοποίηση δράσεων πρόληψης.

5. Τις εκθέσεις παραλαβής, πιστοποίησης ή βεβαίωσης ολοκλήρωσης των έργων πρόληψης που υλοποιήθηκαν στην Περιφερειακή Ενότητα Θεσσαλονίκης κατά τα έτη 2024, 2025 και 2026 και αφορούν ιδίως καθαρισμούς δασών, διαχείριση καύσιμης ύλης, δημιουργία ή συντήρηση αντιπυρικών ζωνών, συντήρηση του δασικού οδικού δικτύου και παρεμβάσεις στις περιοχές διεπαφής δάσους–οικισμού.