Η Μάχη για τον Δημόσιο Χώρο
Η θεσμική θωράκιση μιας έκτασης 5,1 εκατομμυρίων ευρώ απέναντι στην επερχόμενη κυβερνητική νομοθεσία για την ΕΤΑΔ και το μοντέλο της αστικής αναζωογόνησης.
ΗΛΙΟΥΠΟΛΗ — Στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής πολιτικής για τη βιώσιμη ανάπτυξη βρίσκεται η διαρκής αντιπαράθεση ανάμεσα στην εμπορευματοποίηση της δημόσιας γης και την απόδοσή της στις τοπικές κοινωνίες. Η πρόσφατη απόφαση του Δήμου Ηλιούπολης να ψηφίσει την παραχώρηση και τη θεσμική δέσμευση της έκτασης «Χαλικάκι» στην Άνω Ηλιούπολη αποτελεί μια κίνηση υψηλής πολιτικής και στρατηγικής σημασίας.
Η παρέμβαση αυτή δεν αφορά απλώς την τεχνική αναβάθμιση ενός πάρκου, αλλά συνιστά μια προληπτική θεσμική απάντηση στις ραγδαίες νομοθετικές εξελίξεις που αναμένεται να αναδιαμορφώσουν τον χάρτη της δημόσιας περιουσίας στην Ελλάδα.
Το Νομοθετικό Διακύβευμα: Η ΕΤΑΔ και η Καταληκτική Ημερομηνία
Η βιασύνη του Δήμου να κατοχυρώσει την παραχώρηση του χώρου για τα επόμενα 30 χρόνια συνδέεται άμεσα με το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.
Το Θεσμικό Ορόσημο: Η δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση του νομοσχεδίου ολοκληρώνεται τη 15η Ιουνίου 2026. Η προωθούμενη ρύθμιση τροποποιεί το άρθρο 196 του Ν. 4389/16, εισάγοντας δύο κρίσιμες αλλαγές:
- Αυτόματη Μεταβίβαση: Την αυτόματη μεταβίβαση της κυριότητας των περιουσιακών στοιχείων του Ελληνικού Δημοσίου προς την Εταιρεία Ακινήτων Δημοσίου (ΕΤΑΔ), με επέκταση ακόμη και σε ακίνητα δασικού χαρακτήρα.
- Ρήτρα Αποβολής: Τη ρητή πρόβλεψη αποβολής τρίτων προσώπων (συμπεριλαμβανομένων των ΟΤΑ) που δεν διαθέτουν επίσημα αποδεδειγμένα δικαιώματα κυριότητας ή παραχώρησης.
Η επίσημη παραχώρηση της περιοχής λειτουργεί ως νομικό ανάχωμα, αποτρέποντας την είσοδο ιδιωτικών συμφερόντων σε έναν ζωτικό χώρο για την πόλη. Παράλληλα, ο Δήμος Ηλιούπολης διεκδικεί την οριστική, χωρίς ανταλλάγματα, παραχώρηση όλων των υπόλοιπων οικοπέδων της Δημόσιας Περιουσίας που βρίσκονται εντός των ορίων του.
Η Αρχιτεκτονική της Βιοκλιματικής Παρέμβασης
Το έργο «Βιοκλιματική Αναβάθμιση Ανοικτού Χώρου στην Περιοχή Χαλικάκι Άνω Ηλιούπολης» είναι ήδη ενταγμένο στο Τεχνικό Πρόγραμμα της Περιφέρειας Αττικής, με εξασφαλισμένη χρηματοδότηση ύψους 5.100.000 ευρώ.
Η συγκεκριμένη αστική αναζωογόνηση βασίζεται στις αρχές της μικροκλιματικής βελτίωσης και της ήπιας κινητικότητας, στοχεύοντας στην αντιμετώπιση του φαινομένου της αστικής θερμικής νησίδας.
| Άξονες Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης | Τεχνικές Προδιαγραφές & Υποδομές |
| Φυσικό Περιβάλλον | Εκτεταμένες φυτεύσεις, ενίσχυση αστικού πρασίνου, υδάτινα στοιχεία. |
| Βιώσιμα Υλικά | Αποκλειστική χρήση ψυχρών και υδατοπερατών υλικών επίστρωσης. |
| Κοινωνική Υποδομή | Διαδρομές ήπιας κινητικότητας, πλήρης προσβασιμότητα για ΑμεΑ και ηλικιωμένους. |
| Τεχνολογία & Ενέργεια | Εγκαταστάσεις χαμηλής ενεργειακής κατανάλωσης, «έξυπνες» αστικές εφαρμογές. |
| Πολιτισμός & Άθληση | Σύγχρονοι χώροι κοινωνικής συναναστροφής, υπαίθριες πολιτιστικές δομές. |
[Εξασφαλισμένη Χρηματοδότηση: 5.100.000€]
│
▼
[Πάρκο στο Χαλικάκι (30ετής Παραχώρηση)]
│
┌───────────────────────────┼───────────────────────────┐
▼ ▼ ▼
[Βιοκλιματική Ανάπλαση] [Κοινωνική Προσβασιμότητα] [Προστασία από ΕΤΑΔ]
Κοινωνική Ανταποδοτικότητα στην Αγία Μαρίνα
Η στρατηγική του Δήμου δεν περιορίζεται στα όρια του πάρκου. Η δέσμευση της χρήσης των οικοπέδων περιμετρικά από το «Χαλικάκι» αποτελεί μια οργανωμένη προσπάθεια κάλυψης των μεγάλων ελλείψεων σε κοινωνικές υποδομές στην πυκνοκατοικημένη περιοχή της Αγίας Μαρίνας. Στόχος είναι η άμεση αξιοποίησή τους για την ανέγερση νέων σχολικών μονάδων και βρεφονηπιακών σταθμών.
Ο Δήμαρχος Ηλιούπολης έθεσε το πλαίσιο της διεκδίκησης με απόλυτη σαφήνεια στο εισηγητικό του σημείωμα:
«Καμία συζήτηση για εκμετάλλευση του χώρου από ιδιωτικά συμφέροντα. Σήμερα είμαστε αντιμέτωποι με τη δυνατότητα να μετατρέψουμε έναν εγκαταλελειμμένο και εγκλωβισμένο χώρο σε ένα σύγχρονο βιοκλιματικό πάρκο. Η διασφάλιση και η αξιοποίηση της δημόσιας γης θα υπηρετούν αποκλειστικά τις ανάγκες των δημοτών και των επόμενων γενεών.»
Συμπέρασμα
Το εγχείρημα της Ηλιούπολης αποτελεί πρόκρινση για τον τρόπο με τον οποίο η πρωτοβάθμια αυτοδιοίκηση μπορεί να λειτουργήσει ως ασπίδα προστασίας των κοινών αγαθών. Σε μια περίοδο όπου οι πιέσεις για την αξιοποίηση ακινήτων με καθαρά ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια εντείνονται, η βιοκλιματική αναβάθμιση στο «Χαλικάκι» αποδεικνύει ότι ο δημόσιος χαρακτήρας ενός χώρου διασφαλίζεται μόνο μέσα από την άμεση, λειτουργική και περιβαλλοντική του απόδοση στους ίδιους τους πολίτες.
