Το ευρωπαϊκό πρόγραμμα UrbanFood και η στρατηγική του «Living Lab»
. Σε μια εποχή όπου οι ευρωπαϊκές μητροπόλεις επαναπροσδιορίζουν τη σχέση τους με το φυσικό περιβάλλον και την επισιτιστική ασφάλεια, ο Δήμος Νέας Φιλαδέλφειας – Νέας Χαλκηδόνας επιχειρεί ένα αποφασιστικό βήμα προς το μοντέλο της ανθεκτικής πόλης. Μέσα από τη συμμετοχή του στο εμβληματικό ερευνητικό πρόγραμμα UrbanFood —το οποίο χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση στο πλαίσιο του Horizon Europe και τελεί υπό τον συντονισμό του Εθνικού Κέντρου Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΕΚΕΤΑ)— ο αστικός ιστός προετοιμάζεται να υποδεχθεί ένα πρότυπο «Ζωντανό Εργαστήριο» (Living Lab) παραγωγής τροφής, εκπαίδευσης και κοινωνικής συνοχής.
Το επιχειρησιακό πλάνο παρουσιάστηκε επισήμως κατά την εναρκτήρια διήμερη συνάντηση του έργου στην Αθήνα (15–16 Σεπτεμβρίου 2026), όπου αναλύθηκαν οι κατευθυντήριες γραμμές των έξι Living Labs του ευρωπαϊκού κονσόρτσιουμ. Τον Δήμο εκπροσώπησαν ο Αντιδήμαρχος Καθαριότητας και Πρασίνου Αναστάσιος Πανόργιας και ο Ειδικός Σύμβουλος του Δημάρχου Χρήστος Δεστούνης, ο οποίος ανέπτυξε διεξοδικά τον στρατηγικό σχεδιασμό της τοπικής δημοτικής συμμετοχής.
Τέσσερις τεχνολογικοί πυλώνες στον αστικό χώρο
Στην καρδιά του εγχειρήματος βρίσκεται η δοκιμή τεχνολογιών αιχμής προσαρμοσμένων στις ιδιαιτερότητες του δομημένου περιβάλλοντος. Αντί για αποσπασματικές παρεμβάσεις καλλωπιστικού πρασίνου, η πρόταση εδράζεται σε τέσσερα αλληλοσυμπληρούμενα συστήματα:
-
Κατακόρυφη υδροπονική ή αεροπονική καλλιέργεια: Ελαχιστοποίηση χρήσης νερού και μεγιστοποίηση της απόδοσης ανά τετραγωνικό μέτρο.
-
Θερμοκήπιο σε δώμα (Rooftop Greenhouse): Ενσωμάτωση παραγωγικών μονάδων στο κτιριακό απόθεμα του Δήμου.
-
Ανοικτή ρομποτική πλατφόρμα καλλιέργειας: Εφαρμογή αυτοματισμών ακριβείας στην καθημερινή φροντίδα και συγκομιδή.
-
Κοινοτικός λαχανόκηπος: Παραδοσιακή, συμμετοχική μορφή καλλιέργειας ανοιχτή στο κοινό.
Η χωροθέτηση των υποδομών θα οριστικοποιηθεί έπειτα από αυστηρή στατική και τεχνική αξιολόγηση των υποψήφιων δημοτικών ακινήτων, θέτοντας ως απαράβατες παραμέτρους τη δομική ασφάλεια, την καθολική προσβασιμότητα και τη λειτουργική αρτιότητα.
Ενεργειακή έρευνα και μετρήσεις μικροκλίματος
Πέρα από την καθαρά αγροδιατροφική διάσταση, το UrbanFood διαθέτει σαφές επιστημονικό αποτύπωμα. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην περίπτωση των θερμοκηπίων επί δωμάτων: εξειδικευμένες μετρήσεις και εργαλεία τηλεμετρίας θα παρακολουθούν σε πραγματικό χρόνο τη θερμική επίδραση των πράσινων αυτών εγκαταστάσεων στα υποκείμενα κτίρια. Η διερεύνηση της συμβολής τους στη μείωση του φαινομένου της «αστικής θερμικής νησίδας» και στη βελτίωση του ενεργειακού ισοζυγίου αποτελεί βασικό παραδοτέο που αναμένεται να τροφοδοτήσει με κρίσιμα δεδομένα τη διεθνή επιστημονική κοινότητα.
Διαγενεακή συνεργασία και συμπερίληψη χωρίς αποκλεισμούς
«Θέλουμε να φέρουμε την καλλιέργεια μέσα στην πόλη και να δημιουργήσουμε χώρους όπου οι άνθρωποι θα μπορούν όχι μόνο να παράγουν, αλλά και να μαθαίνουν, να συνεργάζονται και να συμμετέχουν», υπογραμμίζει ο κ. Πανόργιας, περιγράφοντας τη φιλοσοφία μιας παρέμβασης με καθαρά ανθρωποκεντρικό προσανατολισμό.
Το Living Lab της Νέας Φιλαδέλφειας και της Νέας Χαλκηδόνας διαμορφώνεται ως κυψέλη κοινωνικής διάδρασης:
-
Σχολεία και Οικογένειες: Βιωματικά εργαστήρια συνδέουν τα παιδιά με τον κύκλο ζωής των τροφίμων, τις αρχές της υγιεινής διατροφής και την οικολογική ευαισθητοποίηση.
-
Γέφυρα Γενεών: Μέλη των ΚΑΠΗ συμπράττουν με συλλόγους γονέων και τοπικούς πολιτιστικούς φορείς, μεταφέροντας εμπειρία και παραδοσιακή γνώση στους νεότερους.
-
Καθολική Προσβασιμότητα: Σε συνεργασία με εξειδικευμένες ΑΜΚΕ και συνοδούς, σχεδιάζονται ειδικά διαμορφωμένες δράσεις για παιδιά με αναπηρίες και ειδικές μαθησιακές ανάγκες, διασφαλίζοντας ότι η επαφή με τη γη και την τεχνολογία δεν αφήνει κανέναν πολίτη στο περιθώριο.
Το επόμενο βήμα: Από τον σχεδιασμό στη συνδημιουργία
Η επιτυχία τέτοιων ευρωπαϊκών προγραμμάτων κρίνεται στην πραγματική οικειοποίηση των υποδομών από την τοπική κοινωνία. Με την ολοκλήρωση των τεχνικών ελέγχων, ο Δήμος εισέρχεται στη φάση της ουσιαστικής διαβούλευσης με τους δημότες και τους συλλογικούς φορείς για τη συνδιαμόρφωση του τελικού προγράμματος δραστηριοτήτων.
Σε μια πυκνοκατοικημένη γωνιά της Αττικής, η Νέα Φιλαδέλφεια και η Νέα Χαλκηδόνα φιλοδοξούν να αποδείξουν ότι η πράσινη μετάβαση δεν είναι μια αφηρημένη θεωρητική έννοια των Βρυξελλών, αλλά μια χειροπιαστή πραγματικότητα που ριζώνει —κυριολεκτικά και μεταφορικά— στις γειτονιές της πόλης.
